Muziek Verhaal Zappa.com LemonTree Contact




Waka/Wazoo
16 december 2022
officiële release 124


4cd/1Bluray:

disc 1
Paramount Studios Recording Session Alternates and Outtakes
1. Your Mouth (Take 1)
2. Big Swifty (Alternate Take)
3. Minimal Art (Eat That Question – Version 1, Take 2)
4. Blessed Relief (Outtake Version)
5. Think It Over (The Grand Wazoo) (Outtake Version)
6. For Calvin (And His Next Two Hitch-Hikers) (Outtake Version)
7. Waka/Jawaka (Outtake Version)

disc 2
Paramount Studios Recording Session Alternates and
Outtakes, continued
1. Cletus Awreetus-Awrightus (Alternate Take)
2. Eat That Question (Version 2, Alternate Take)
3. Big Swifty (Alternate Mix)
4. For Calvin (And His Next Two Hitch-Hikers) (Alternate Mix)
5. It Just Might Be A One-Shot Deal (Alternate Mix)
6. Waka/Jawaka (Alternate Mix)
7. Cletus Awreetus-Awrightus (Alternate Mix)
8. Eat That Question (Alternate Mix)

disc 3
George Duke Demos – The Master Versions
1. For Love (I Come Your Friend)
2. Psychosomatic Dung
3. Uncle Remus (Instrumental)
4. Love
George Duke Session Outtakes
5. For Love (I Come Your Friend) (Basic Track, Take 1)
6. Psychosomatic Dung (Basic Track, Take 2)
7. Love (Basic Track, Take 1)
The Grand Wazoo – Live
8. Approximate (Live – FZ Record Plant Mix)
10-Piece/Petite Wazoo – Live / Winterland Ballroom, San Francisco, CA – 12-15-1972
9. Winterland ’72 Opening And Band Introductions
10. Little Dots

disc 4
10-Piece/Petite Wazoo – Live, continued
Winterland Ballroom, San Francisco, CA – 12-15-1972
1. America Drinks
2. Montana
3. Farther O’Blivion
4. Cosmik Debris
5. Chunga’s Revenge

disc 5 BLU-RAY AUDIO
WAKA/JAWAKA
1. Big Swifty
2. Your Mouth
3. It Just Might Be A One-Shot Deal
4. Waka / Jawaka
THE GRAND WAZOO
1. The Grand Wazoo
2. For Calvin (And His Next Two Hitch-Hikers)
3. Cletus Awreetus-Awrightus
4. Eat That Question
5. Blessed Relief

Frank Zappa: lead guitar, percussion, vocals
Tony Duran: guitar, bottleneck guitar
Janet Neville-Ferguson: vocals
Chunky (Lauren Wood): vocals
Chris Peterson: vocals
George Duke: keyboards, ring-modulated & echoplexed electric piano, tack piano, vocals
Ian Underwood: keyboards
Don Preston: Mini-moog, piano
Erroneous (Alex Dmochowski): electric bass, fuzz bass, vocals
Dave Parlato: bass
Aynsley Dunbar: drums,
washboard, tambourine
Jim Gordon: drums
Jeff Simmons: Hawaiian guitar, vocals
Peter 'Sneaky Pete' Kleinow: pedal steel guitar
Jerry Kessler: cello
Ruth Underwood: percussion
Lee Clement: percussion
Alan Estes: percussion
Robert Zimmitti: percussion
Tom Raney: percussion
Gerry Sack: phantom tambourine, muted maracas
Mike Altschul:
baritone sax, piccolo, bass flute, bass clarinet, tenor sax
Earl Dumler: woodwinds
Fred Jackson, Jr.: woodwinds
Tony "Bat Man'Ortega: woodwinds
Joel Peskin: tenor saxophone, woodwinds
Johnny Rotella: woodwinds
Jay Migliore: woodwinds
Ray Reed: woodwinds
Charles Owens: woodwinds
Ernie Watts: tenor saxophone, C Melody Saxophone (the "Mystery Horn") solo on "Cleetus Awreetus Awritus", woodwinds
Joanne Caldwell McNabb: vocals, brass, woodwinds
Sal Marquez: multiple trumpets, vocals, brass, chimes
Bill Byers: trombone
Malcolm McNabb: trombone, horn, trumpet in D

Ernie Tack: brass
Tom Malone: brass
Glenn Ferris: brass
Gary Barone: brass
Bruce Fowler: trombone

Ken Shroyer:
trombone, brass, contractor and spiritual guidance
Niet iedereen heeft het misschien door, maar het boxje, genaamd ‘Waka/Wazoo’, is een van de meest succesvolle releases van 2022. Waarom? Hier wordt gewoon goede muziek gemaakt door goede muzikanten die goed kunnen spelen. En nu we toch bezig zijn met lijstjes, de top3 bestaat uit Fender Rhodes elektrische pianosolo’s van George Duke, trompetsolo’s van Sal Marquez en gitaarsolo’s – hoe kan het ook anders – van Frank Zappa. Om een oud Amerikaans gezegde te parafraseren: “Jazz is alive and kicking and smells very good”. Dat is wat het is, jazz! Het inmiddels verguisde en van de nationale radio verbannen genre staat in deze box meer op de voorgrond dan op de separate Waka/Jawaka en Grand Wazoo albums. Iedere Zappanaat weet natuurlijk dat we hier verkeren in een Hot Rats-achtige vervolgsessie, echter met Groot Orkest. Hot Rats werd gezien als een jazz-rock/rock-jazz en later fusion album. Veel instrumentaal, veel, lange soli van octopusheld Ian Underwood en Zappa hemzelf. Op Waka & Wazoo mogen meer heren losgaan en gelijk een heuse bigband zoemt het hier als een bijenkorf in de zomer.

Even het tijdspad: Na de duw van het podium, auditief gedocumenteerd op The Mothers 1971, moest Zappa lange tijd in een rolstoel zitten en kon dus niet met welke band dan ook concerten geven. Dan maar de studio in met een bigband. Waar hij dat idee vandaan haalde? Zappa was echt wel van de jazz, ook al ontkende hij dat, maar hij ontkende wel meer. Ergens ontkende hij in zekere zin ook de ware essentie van Waka/Jawaka en Grand Wazoo door ons toch iets meer rock-achtige albums voor te schotelen. Uit de kranen van Waka en Jawaka stroomt een combinatie van Hot en Rats, jazz en rock. Waar je meer aan draait bepaalt de melange. The Grand Wazoo zoals we die kennen heeft al een iets meer jazzfeel, maar in deze box overheerst dat gevoel compleet. Hier mag men loos gaan zonder ingeblikte tijd en editing.

Voordat ik verder ga. Heb je je net als ik ook altijd afgevraagd wat die namen nu betekenen? Op internet circuleren inmiddels bijgaande filmpjes interviews met heer Z. die het verhaal ophelderen. (dank Paul-René te T.) “Waka/Jawaka” kwam ooit als resultaat op een “ouija board”. Dat bord is een plank met letters waaromheen mensen zitten. Ze houden hun handen op het bord en iemand stelt een vraag. Hun handen schuiven naar de letters en vormen zo de woorden en aldus het antwoord. Het bord werd/wordt gezien als een hulpmiddel om in contact te komen met overledenen. Wetenschappelijk onderzoek wees uit dat als mensen geblinddoekt zijn er weinig resultaat op het bord kwam/komt. Hield Zappa zich daarmee bezig? Hoe komt hij aan die informatie? Eigenlijk weet je hiermee nog niks.
Bij The Grand Wazoo is het anders. Naar eigen zeggen maakte Zappa in 1961/62 een gedicht over “The Grand Wazoo in the hardwarestore”. Het ging over clubjes van mannen die grote hoeden/mutsen droegen en allemaal dingen deden in het donker en daarbij ook nog een eigen taal hadden, bijvoorbeeld een speciale handdruk. Wazoo blijkt een veelgebruikt slangwoord en betekent “asshole”. De Grand Wazoo is dan in Zappa’s vertaling: “De Grote Klootzak”. Nooit geweten en daarmee valt een hele fantasie in duigen. Weg dat mooie verhaal van de strijd van de blazers tegen de vioolsectie, weg het verhaal van de Grote Hoorn of de “Mystery Horn”. Maar waarom dan al die moeite doen om zo’n prachtige verpakking te maken. Wat heeft die dan nog met de titel te maken? Maakt Cal Schenkel een van de mooiste hoezen in het Zappa œvre, krijg je dit. “Very strange…” Verklaart dat dan ook meteen waarom The Grand Wazoo, het album, een hit was in Finland? En over hoezen gesproken, valt het jullie inmiddels ook op dat we de laatste jaren alleen albums krijgen met Zappa op de voorkant? Dat wordt wel een beetje saai. Ja, het gaat om die vent, maar om nu elke keer zijn kop te zien? Er mag wel wat meer afwisseling komen. Denk eens aan de hoes van collega-album Wazoo, die Dali-eske aanpak is toch mooier dan de zoveelste portretfoto.

Heel fijn is dat we in deze box meteen een Nutriscore krijgen, die gekleurde vakjes onderop de hoesjes. Letters staan er niet in, je weet meteen dat we hier alleen “A's” hebben. “Music is food for the mind” immers en het moet gezond blijven tenslotte.

Disc 1 begint met ‘Your Mouth’ en daarmee een onvervalste blues in een sappig intro. Er wordt goed gezongen, beter dan we van de originele Waka/Jawaka-versie kennen, spontaner met meer uithalen en intermezzi. Ik vind deze versie beter. Goed begin dus. Bij ‘Big Swifty’, de alternatieve versie, moeten we het vooral hebben van de andere solo’s. Mr. George Duke zet een prachtige pianosolo neer. De tweede, lange solo is de trompetsolo van Marque en de slotsolo van Zappa zelf. Mooie aanvulling op het origineel en de sfeer zit er hier  meteen in. Wat een heerlijke extra’s. ‘Minimal Art’ aka ‘Eat That Question’ is veel vrijer en wat speelt iedereen hier lekker, Dunbar, Erroneous, Duke, Marquez, Zappa. ‘Blessed Relief’ mag van mij onder de jazzklassiekers geschaard worden. Het nummer kon al niet stuk en deze outtake bewijst dat eens temeer. ‘Think It Over/The Grand Wazoo’ laat ons de versie met zang horen, het valt bijna niet op en past als een handschoen. De Mini-Moog solo is drukker, wilder en doet Preston’s bijnaam, DomdeWild, eer aan. ‘Far Calvin’ teletransporteert ons terug naar ‘Weasels Ripped My Flesh’. Deze versie had zo op dat album kunnen staan. Iets met dat alle Zappa-composities één zijn. Prachtig versie en ook deze vind ik beter dan het origineel. De ‘Waka/Jawaka’ outtake is meer afwijkend dan we kennen. Wat rommeliger en zonder het kippenveldeind met de buisklokken, maar toch, ook deze mag er wezen.

Disc 2 begint met ‘Cletus Awreetus Awrightus’. Het alternatief zit ‘m in Zappa’s solo. Het is misschien nostalgie, maar ik vind Zappa’s solo’s uit de ‘oude’ periode fenomenaal. Ze hebben een soort ‘warmte’ die later verdwijnt in elektronische nevelen. Eat That Question Sal Marquez! Dat doet hij en hoe! Vervolgens mogen Duke en Zappa weer. ‘Big Swifty’, alternatief, brengt ons nader tot de eerder genoemde bijenkorf. Prachtige versie. Als wie die toen gekregen hadden… Opnieuw neemt Calvin, Schenkel is dat, zijn lifters weer mee in de auto. op de achterbank mag gezongen worden, maar het blijft heerlijk experimenteren. ‘It Just Might Be A One Shot Deal’ lijkt iets trager. ‘Waka/Jawaka’, alternatieve mix, legt de accenten anders en de solo’s meer op de voorgrond. Het werk wordt er iets onrustiger van, maar met meer dynamiek. De bekende mix klinkt in mijn oren wat gladjes nu. De fade aan het eind is wat vreemd. In feite zijn de accentverschillen ook te vinden in ‘Cletus’ en ‘Eat’, de twee te volgen composities. ‘Cletus’ is wat minder helder en voor ‘Eat That Question’ geldt de opmerking hierboven bij ‘Waka/Jawaka’.

Disc 3 begint met solowerk van George Duke. Zowel Zappa, Duke en een deel van de aanwezigen vonden nog wat tijd om even iets extra’s te doen met het oog op een soloalbum van Duke. Indertijd weinig mee gedaan, maar hier in volle glorie aanwezig. Lauren ‘Chunky’ Wood heeft een mooie stem voor dit werk en steelt sowieso de vocale hoofdrol in deze box. Ondanks dat dit Duke-werk is, kan het evengoed doorgaan voor Zappa’s werk. Dat komt door de setting, de blazers en Zappa’s gitaar. Zappa vond ‘Uncle Remus’ zo goed dat hij vroeg of hij het mocht gebruiken. Tekst erbij en zo dook de oom op bij ‘Apostrophe’, maar dan moest je wel eerst de toendra bedwingen. Over de kwaliteit van Duke’s solo’s hoef ik niets te zeggen. Ik vind de zeven tracks die we hier horen een mooie aanvulling op de set. Dank Duke.
‘Approximate’ is een uittreksel van de Grand Wazoo Live band, met o.a. beide Underwoods, Jim Gordon als drummer en Dave Parlato als basgitarist. De rest (!) van het concert  hadden we al in huis met ‘Wazoo’ ; dat album met die mooie hoes. Blijkbaar is dit werk later pas gevonden en aldus nu gedoneerd. Dank Het is een  experimenteler werk dan de muziek op de 2,5 cd’s hiervoor/hierboven. Zappa leeft zich lekker uit in een bijna modern-klassieke aanpak. Met een ‘Thank You” en “Please sit down and get comfortable” gaan we over in de 10-piece band. Iets mindere geluidskwaliteit en dan op naar ‘Little Dots’ met prachtige solo’s.

Disc 4. Het concert van de tienmansband gaat verder. Hier staan vooral ‘oude hits’ op het menu: ‘America Drinks’; ‘Montana’, ‘Father O’Blivion’, ‘Comsic Debris’ en ‘Chunga’s Revenge’. Daarbij wel de aantekening dat op het moment van spelen nog niet alle nummers ‘klassiekers’ waren en zelfs anno dan onbekend. ‘Montana’ heeft wat peper in de floss. Opvallend veel trombonesolo’s tijdens dit concert trouwens. De klapper van 4 is natuurlijk ‘Chunga’s Revenge’. Bijna twintig minuten. Het nummer begint als een van Black Sabbath, maar schakelt dan meteen over in late-night-jazz. Wat een combinatie! Door de lengte weet je meteen dat iedereen mag soleren, maar de mooiste solo is van Zappa, dat dan toch weer wel.

Disc 5 is de Blu-ray audio-versie, dus alleen geschikt voor Blu-ray spelers. Hoe je in het menu komt is even puzzelen, links is Waka/Jawaka, rechts The Grand Wazoo. Verder kun je kiezen uit Dolby Atmos en Dolby True HD 5.1 surround sound systeem of ‘gewoon’ stereo. Wat je ook kiest, het is beter dan het geluid dat we kennen van het oude album. Transparanter, alsof je midden in Paramount Studios staat. Dat idee wordt versterkt als je kiest voor Surround Sound. George Duke blijkt plotseling achter je te zitten, of hoor je van links een gitaarriedeltje en recht voor je de percussie. Het lijkt of het surround-geluid opgezet is vanuit de drums, waarbij de bekkens bepalend zijn. Mooi gedaan, niet hinderlijk of met effectbejag. Als je iets van geluid weet zal het je niet verbazen dat de Atmos-versie het best klinkt. Niet iedereen zal daarvan kunnen genieten, maar, zoals ik al zei, zelfs de gewone stereo-versie is beter. In het menu valt verder niets te kiezen en bij mij flikkert het stilstaande beeld nogal.

Het boekje bij de set is netjes verzorgd, goede fotokeus, duidelijke teksten waar je iets aan hebt. Ook de hoesjes om de cd’s passen bij het geheel.
Dan hebben we, kortom, een fantastische eindejaarsbonus in huis waar je nog lang van kunt genieten. Want genieten dat doe ik! Wat een geweldige sessie was dit en wat een schitterende solo’s. Met alle eerdere releases rondom Waka en Wazoo hebben we het plaatje aardig compleet. Dat is fijn, een blessed relief, want dit is muziek waar ik niet genoeg van kan krijgen.
    dutch text 2022 Paul Lemmens © pics etc. ZFT/UMe